Bài viết theo khung quy định đang áp dụng tại thời điểm viết; quy chế đào tạo được sửa đổi thường xuyên — luôn đối chiếu văn bản hiện hành.
"Sinh viên hiểu được các nguyên lý cơ bản của ngành" là một câu vô hại nhưng vô dụng. Không ai đo được "hiểu", nên khi tới lúc đánh giá, mỗi giảng viên tự diễn giải một kiểu và kết quả không so sánh được với nhau.
Cấu trúc một chuẩn đầu ra dùng được
Bốn phần: chủ thể (người học), động từ hành vi quan sát được, đối tượng cụ thể, và điều kiện hoặc mức độ.
So sánh: "Người học hiểu về phân tích dữ liệu" với "Người học phân tích được một bộ dữ liệu thực tế bằng phương pháp phù hợp và giải thích được kết quả cho người không chuyên". Câu thứ hai nói rõ cần làm gì, trên cái gì, và tới mức nào.
Chọn động từ theo mức nhận thức
Các thang phân loại mức nhận thức đều xếp từ nhớ, hiểu, vận dụng, phân tích, đánh giá tới sáng tạo. Động từ bạn chọn phải khớp với mức mà học phần thật sự đưa người học tới.
Tránh nhóm động từ không quan sát được: hiểu, biết, nắm được, làm quen, ý thức được. Dùng nhóm quan sát được: trình bày, tính toán, phân loại, so sánh, thiết kế, phản biện, xây dựng.
Một lỗi phổ biến: dùng động từ mức cao cho học phần nhập môn. Chuẩn đầu ra ghi "đánh giá và đề xuất cải tiến" nhưng học phần chỉ dạy khái niệm nền — khi đánh giá sẽ không có bài nào đo tới mức đó.
Bao nhiêu chuẩn đầu ra là vừa
Ở cấp chương trình, quá nhiều chuẩn đầu ra khiến ma trận không quản được và không ai theo dõi nổi. Nhiều trường dừng ở khoảng dưới mười chuẩn cho toàn chương trình, mỗi chuẩn đủ rộng để nhiều học phần cùng đóng góp.
Ở cấp học phần, ba tới năm chuẩn là hợp lý. Mỗi chuẩn phải có ít nhất một hoạt động đánh giá tương ứng — không có thì hoặc bỏ chuẩn đó, hoặc thêm bài đánh giá.
Nối chuẩn đầu ra với cách đánh giá
Lập bảng ba cột: chuẩn đầu ra, hoạt động dạy học tương ứng, hình thức đánh giá tương ứng. Ba cột phải khớp nhau về mức độ.
Chuẩn nói "thiết kế được" mà đánh giá bằng trắc nghiệm là lệch. Chuẩn nói "giải thích được cho người không chuyên" thì phải có bài thuyết trình hoặc viết cho đối tượng phổ thông, kèm tiêu chí chấm rõ ràng.
Tiêu chí chấm nên viết thành bảng mô tả các mức đạt, công bố cho người học từ đầu học phần. Điều này vừa làm việc chấm nhất quán giữa các giảng viên, vừa là minh chứng khi kiểm định.
Kiểm lại bằng ba câu hỏi
Một người ngoài đọc chuẩn đầu ra này có hình dung được người học làm được gì không?
Có nghĩ ra được ít nhất một cách đo nó không, và cách đo đó có nằm trong đề cương học phần không?
Nếu hai sinh viên cùng đạt chuẩn này, họ có làm được những việc tương đương nhau không — hay mỗi người hiểu một kiểu?
Chuẩn đầu ra có cần viết lại khi cập nhật chương trình không?
Không phải lúc nào cũng cần. Nếu chuẩn vẫn phản ánh đúng yêu cầu nghề nghiệp thì giữ nguyên và chỉ điều chỉnh học phần. Viết lại chuẩn kéo theo sửa toàn bộ ma trận nên chỉ làm khi thật sự cần.
Chuẩn đầu ra về thái độ và phẩm chất đo thế nào?
Đo qua hành vi quan sát được trong hoạt động cụ thể: làm việc nhóm, tuân thủ quy tắc liêm chính học thuật, phản hồi đồng đẳng. Viết chuẩn theo hành vi thì đo được, viết theo phẩm chất trừu tượng thì không.
Có nên sao chép chuẩn đầu ra của trường khác không?
Tham khảo thì nên, sao chép thì không. Chuẩn đầu ra phải khớp với điều kiện thật của trường: đội ngũ, cơ sở vật chất, đối tượng tuyển sinh. Chép về mà không dạy tới thì chính trường tự tạo bằng chứng bất lợi khi kiểm định.
Bảng tiêu chí chấm có bắt buộc không?
Không bắt buộc ở mọi nơi, nhưng nó là cách rẻ nhất để việc chấm nhất quán giữa nhiều giảng viên và là minh chứng tốt khi đánh giá chương trình.
