Ở phần lớn chương trình, điểm thực tập được tính chủ yếu từ phiếu nhận xét của nơi thực tập và từ một bản báo cáo.
Vấn đề với cách này: phiếu nhận xét gần như luôn ở mức tốt trở lên — vì người ký thường không muốn ảnh hưởng tới sinh viên, và vì họ không biết trường đang đánh giá theo tiêu chí nào.
Kết quả là điểm thực tập gần như đồng đều, và nó không nói lên gì về việc kỳ thực tập có giá trị hay không.
Đánh giá cái gì
Trước khi bàn ai chấm, phải rõ đang đo gì. Ba nhóm khác nhau và chúng cần ba cách đo khác nhau:
Sinh viên đã làm gì. Đo bằng bằng chứng công việc: nhật ký, sản phẩm, mô tả nhiệm vụ đã tham gia.
Sinh viên học được gì. Đo bằng phần phản tỉnh trong báo cáo — họ nhận ra điều gì mà trước đó chưa biết, và điều gì trong chương trình học hoá ra khác thực tế.
Sinh viên làm việc thế nào. Đúng giờ, chủ động, phối hợp, nhận phản hồi. Đây là phần nơi thực tập quan sát được mà trường không thấy.
Nhóm thứ ba là phần duy nhất nên hỏi doanh nghiệp. Hỏi họ đánh giá năng lực chuyên môn theo thang điểm của trường là hỏi điều họ không có cơ sở để trả lời.
Làm cho phiếu nhận xét có ích
Ba thay đổi, đều đơn giản:
Hỏi hành vi cụ thể thay vì hỏi mức độ. Thay "đánh giá tinh thần trách nhiệm" bằng "sinh viên có đi làm đúng giờ không, có tự nhận việc không, khi gặp việc chưa biết thì xử lý thế nào".
Hỏi hai câu mở: việc gì sinh viên làm tốt nhất, và điều gì họ cần cải thiện. Hai câu này cho nhiều thông tin hơn cả bảng điểm số.
Nói rõ phiếu này chiếm bao nhiêu phần trăm điểm và dùng vào việc gì. Người ký cẩn thận hơn khi biết nó không phải thủ tục.
Và một câu đáng thêm: nơi thực tập có sẵn lòng nhận sinh viên của chương trình này trong các kỳ sau không. Câu trả lời cho bạn biết thực chất hơn mọi điểm số.
Báo cáo thực tập: thiết kế lại
Báo cáo theo mẫu phổ biến — giới thiệu công ty, cơ cấu tổ chức, quá trình hình thành — cho ra những bản sao chép từ trang web của công ty, và nó không đo được gì.
Cấu trúc cho ra bài đáng đọc:
Mô tả ba nhiệm vụ cụ thể bạn đã làm, mỗi nhiệm vụ gồm: yêu cầu là gì, bạn làm thế nào, kết quả ra sao.
Một vấn đề bạn gặp và cách xử lý, kể cả khi xử lý chưa tốt.
Ba điều bạn học được mà chương trình học chưa dạy.
Một điều bạn thấy nơi thực tập làm khác với lý thuyết đã học, và bạn nghĩ vì sao.
Mục cuối là mục phân biệt rõ nhất giữa sinh viên đã quan sát và sinh viên chỉ có mặt.
Và giới hạn độ dài. Báo cáo dài không cho thấy làm nhiều — nó chỉ làm việc chấm nặng hơn.
Vai trò của giảng viên phụ trách
Nếu vai trò này chỉ là ký duyệt báo cáo cuối kỳ, phần lớn giá trị của việc giám sát mất đi.
Ba việc tối thiểu, không tốn nhiều thời gian:
Một lần liên hệ giữa kỳ — với sinh viên và với người hướng dẫn ở nơi thực tập. Mười lăm phút, và nó phát hiện được các tình huống còn sửa được: sinh viên không được giao việc gì, hoặc bị giao việc không liên quan chuyên môn.
Đọc nhật ký giữa kỳ, không chỉ đọc báo cáo cuối. Nhật ký cho thấy quá trình; báo cáo cuối được viết lại sau khi mọi việc đã xong.
Một buổi trao đổi nhóm sau kỳ thực tập — sinh viên kể lại cho nhau. Đây là hoạt động rẻ nhất và cho giá trị cao nhất: mỗi người học được từ tám mười nơi thực tập khác nhau, và giảng viên biết được thực chất các nơi đang nhận sinh viên.
Ba trường hợp khó và cách xử
Sinh viên không được giao việc gì. Xảy ra thường xuyên hơn báo cáo cho thấy. Phát hiện được nếu có liên hệ giữa kỳ. Cách xử: trao đổi với nơi thực tập về nhiệm vụ cụ thể; nếu không đổi được, chuyển sinh viên sang nơi khác hoặc giao một đề tài thay thế — không để họ ngồi hết kỳ rồi chấm điểm như bình thường.
Sinh viên bị giao việc không liên quan chuyên môn suốt kỳ. Cùng cách xử lý, và nên ghi lại để không gửi sinh viên tới đó nữa.
Có vấn đề về đối xử hoặc an toàn. Trường cần có một kênh để sinh viên báo, và một quy trình xử lý. Sinh viên thực tập ở vị thế yếu — họ cần điểm và cần thư nhận xét — nên họ thường không tự nêu nếu không có kênh rõ ràng và bảo mật.
Một con số nên theo dõi
Tỉ lệ nơi thực tập nhận lại sinh viên của chương trình vào kỳ sau, và tỉ lệ sinh viên được nơi thực tập mời làm việc sau tốt nghiệp.
Hai con số này phản ánh chất lượng kỳ thực tập tốt hơn mọi bảng điểm, và chúng cũng là thứ dùng được khi giới thiệu chương trình với thí sinh.
Vì sao phiếu nhận xét của doanh nghiệp không đủ?
Vì nó gần như luôn ở mức tốt trở lên — người ký không muốn ảnh hưởng tới sinh viên và không biết trường đang đánh giá theo tiêu chí nào.
Nên hỏi doanh nghiệp điều gì?
Hỏi hành vi cụ thể — đúng giờ, tự nhận việc, xử lý khi gặp việc chưa biết — cùng hai câu mở về điểm mạnh và điều cần cải thiện.
Báo cáo thực tập nên yêu cầu gì?
Ba nhiệm vụ cụ thể kèm kết quả, một vấn đề đã gặp và cách xử lý, ba điều học được ngoài chương trình, và một điều thực tế khác với lý thuyết.
Giảng viên phụ trách cần làm gì tối thiểu?
Một lần liên hệ giữa kỳ với cả hai bên, đọc nhật ký giữa kỳ, và tổ chức một buổi trao đổi nhóm sau kỳ thực tập.
