Nhiều trường triển khai đào tạo trực tuyến bằng cách quay lại bài giảng trên lớp và tải lên hệ thống. Kết quả thường là tỉ lệ hoàn thành thấp và người học không hài lòng — và nguyên nhân nằm ở thiết kế.
Ba hình thức, khác nhau về bản chất
Đồng thời — học qua lớp trực tuyến theo giờ cố định. Giữ được tương tác, nhưng bỏ mất lợi thế linh hoạt và phụ thuộc chất lượng đường truyền của người học.
Không đồng thời — người học tự học theo tài liệu và video, có mốc hằng tuần. Linh hoạt nhất và là hình thức khó thiết kế nhất.
Kết hợp — phần nội dung tự học trực tuyến, phần thảo luận và thực hành làm trực tiếp. Với phần lớn mục tiêu đào tạo, đây là hình thức cho kết quả tốt nhất.
Quyết định hình thức phải đi trước quyết định phần mềm, và phải dựa trên mục tiêu môn học cùng điều kiện thật của người học.
Bốn quyết định thiết kế
Chia nội dung thành đơn vị nhỏ. Video chín mươi phút gần như không ai xem hết. Các đoạn tám tới mười hai phút, mỗi đoạn một ý, kèm một câu hỏi kiểm tra ở cuối, được xem hết.
Có mốc hằng tuần. Đây là yếu tố phân biệt lớn nhất giữa môn có tỉ lệ hoàn thành cao và thấp. Không có mốc thì người học hoãn, và hoãn tới mức không đuổi lại được.
Thiết kế tương tác, không hy vọng nó tự xảy ra. Diễn đàn mở mà không có yêu cầu cụ thể thì trống. Nhiệm vụ thảo luận cần đề bài rõ, thời hạn, và giảng viên tham gia.
Cho người học biết mình đang ở đâu. Thanh tiến độ, danh sách việc đã hoàn thành, phản hồi nhanh. Trong môi trường không có lớp học, đây là thứ duy nhất giữ nhịp.
Đánh giá và liêm chính
Giám sát thi trực tuyến bằng phần mềm có nhiều vấn đề: xâm phạm không gian riêng của người học, phụ thuộc thiết bị và đường truyền, và vẫn có thể bị vượt qua.
Hướng bền hơn là thiết kế lại hình thức đánh giá sao cho việc gian lận ít có lợi:
Bài tập gắn với bối cảnh riêng của mỗi người học — nơi làm việc, địa phương, dữ liệu họ tự thu.
Nhiều bài nhỏ trong suốt kỳ thay vì một bài thi cuối chiếm toàn bộ điểm.
Bài bảo vệ ngắn qua gọi video — hỏi hai ba câu về chính sản phẩm người học nộp là cách kiểm tra hiệu quả và không tốn nhiều thời gian.
Sản phẩm theo từng bước, nộp dần, để thấy được quá trình.
Hỗ trợ giảng viên
Dạy trực tuyến tốt cần nhiều thời gian chuẩn bị hơn dạy trên lớp, ít nhất ở lần đầu. Nếu nhà trường không tính thời gian đó vào khối lượng công việc thì giảng viên sẽ làm cách rẻ nhất — quay lại bài giảng và tải lên.
Hai hỗ trợ có giá trị cao nhất: người hỗ trợ về thiết kế môn học, và một khuôn mẫu môn học sẵn có để giảng viên không phải dựng từ đầu.
Và tập huấn nên về thiết kế, không chỉ về cách dùng phần mềm. Biết bấm nút nào là phần dễ nhất.
Điều kiện thật của người học
Trước khi chọn hình thức, cần biết: bao nhiêu phần trăm người học có máy tính riêng; chất lượng đường truyền ở nơi họ ở; và họ học vào giờ nào.
Một môn thiết kế cho người có máy tính và đường truyền tốt sẽ loại người học ở vùng khó — và loại một cách âm thầm, vì họ không khiếu nại mà chỉ bỏ.
Các cách giảm rào cản: tài liệu tải về được để học ngoại tuyến; video có phiên bản dung lượng thấp; và mọi thứ hoạt động được trên điện thoại, vì với nhiều người học đó là thiết bị duy nhất.
Đo chất lượng
Đừng đo bằng số môn đã đưa lên hệ thống. Bốn chỉ số nói được điều gì đó:
Tỉ lệ hoàn thành môn, so với môn tương đương dạy trực tiếp.
Tỉ lệ người học xem hết các phần nội dung.
Thời gian phản hồi trung bình của giảng viên cho câu hỏi và cho bài tập.
Kết quả học tập so với chuẩn đầu ra, không chỉ điểm.
Chỉ số thứ ba là chỉ số dự báo mạnh nhất về sự hài lòng và về tỉ lệ hoàn thành — trong môi trường trực tuyến, cảm giác bị bỏ một mình là nguyên nhân bỏ học hàng đầu.
Vì sao tỉ lệ hoàn thành môn trực tuyến thường thấp?
Thường vì thiếu mốc hằng tuần và thiếu phản hồi kịp thời, chứ không vì công nghệ. Người học hoãn tới mức không đuổi lại được.
Có nên dùng phần mềm giám sát thi không?
Có nhiều vấn đề về không gian riêng và về công bằng thiết bị. Hướng bền hơn là thiết kế đánh giá theo nhiều bài nhỏ và sản phẩm gắn bối cảnh riêng của người học.
Video bài giảng nên dài bao nhiêu?
Các đoạn tám tới mười hai phút, mỗi đoạn một ý, kèm câu hỏi kiểm tra. Video dài gần như không ai xem hết.
Hỗ trợ giảng viên thế nào là hiệu quả nhất?
Có người hỗ trợ thiết kế môn học và một khuôn mẫu sẵn có, cùng với việc tính thời gian chuẩn bị vào khối lượng công việc.
