Phân công giảng dạy: cân giữa chuyên môn, khối lượng và sự công bằng

Định mức giờ giảng và cách quy đổi do quy chế của từng cơ sở quy định — bài này về cách tổ chức quy trình phân công trong phạm vi đó.

Mỗi năm, bảng phân công giảng dạy được công bố và mỗi năm có người không hài lòng. Điều đáng chú ý: phần lớn bất mãn không phải về số giờ mà về việc không hiểu vì sao mình được phân như vậy.

Đó là vấn đề quy trình, và nó sửa được.

Các ràng buộc thật

Người lập bảng phân công phải thoả đồng thời:

Mỗi môn có người đủ chuyên môn dạy. Ràng buộc cứng nhất và không thương lượng được.

Tổng giờ của mỗi người quanh mức định mức — không quá tải và cũng không thiếu, vì thiếu giờ cũng ảnh hưởng tới chế độ.

Thời khoá biểu không xung đột, gồm cả với các nhiệm vụ khác của giảng viên.

Có người dạy dự phòng cho các môn quan trọng, phòng khi có người nghỉ.

Bốn ràng buộc này thường mâu thuẫn nhau, và đó là lý do bảng phân công không bao giờ làm hài lòng tất cả. Nhưng phần lớn sự khó chịu đến từ hai điều khác, và cả hai đều xử lý được.

Điều thứ nhất: khối lượng thật không được tính

Hai môn cùng số tín chỉ có khối lượng rất khác nhau. Ba yếu tố hay bị bỏ:

Dạy lần đầu. Một môn soạn mới tốn gấp nhiều lần môn đã dạy vài năm. Nếu không tính vào, người nhận môn mới bị thiệt mỗi lần chương trình thay đổi — và điều đó khiến không ai muốn nhận môn mới.

Số lượng sinh viên. Chấm bài cho một lớp một trăm người khác hẳn lớp ba mươi, dù giờ lên lớp như nhau.

Loại bài đánh giá. Môn chấm tự luận hoặc đồ án tốn nhiều lần môn thi trắc nghiệm.

Không nhất thiết phải quy đổi chính xác. Nhưng cần nêu rõ các yếu tố này được cân nhắc thế nào — vì khi không nêu, mọi người mặc định là không được cân nhắc, và họ thường đúng.

Điều thứ hai: quy trình không rõ

Khi bảng phân công xuất hiện mà không ai biết nó được lập theo nguyên tắc nào, mọi khác biệt đều được đọc là thiên vị.

Bốn bước làm quy trình rõ, không tốn thêm thời gian so với cách làm hiện tại:

Công bố nguyên tắc trước. Thứ tự ưu tiên là gì: chuyên môn trước, rồi nguyện vọng, rồi luân phiên các môn không ai muốn dạy.

Hỏi nguyện vọng bằng phiếu — mỗi người nêu môn muốn dạy, môn không muốn kèm lý do, và các ràng buộc thời gian. Việc hỏi không có nghĩa là phải đáp ứng; nó có nghĩa là các ràng buộc thật được biết trước khi xếp.

Công bố bản nháp và cho một tuần phản hồi. Nhiều xung đột được giải quyết ở bước này, khi đổi còn dễ.

Công bố bản cuối kèm tổng số giờ của mỗi người. Đây là bước làm nhiều nơi ngại, và nó chính là bước chấm dứt phần lớn nghi ngờ về sự thiên vị — con số nhìn thấy được thì không cần đoán.

Môn không ai muốn dạy

Mọi khoa đều có: môn đại cương cho lớp rất đông, môn vào khung giờ xấu, môn nội dung xa chuyên môn của mọi người.

Ba cách xử lý, và nên nói rõ đang dùng cách nào:

Luân phiên theo chu kỳ công bố trước — công bằng nhất và dễ giải thích nhất.

Bù bằng thứ khác — giảm nhiệm vụ khác, ưu tiên nguyện vọng ở kỳ sau.

Tách nhỏ — hai người cùng dạy một môn nặng, chia theo chuyên đề.

Điều nên tránh: mặc định giao cho người mới nhất hoặc người ít từ chối nhất. Đây là cách làm phổ biến và nó là nguyên nhân mất người trẻ.

Ba sai lầm lặp lại mỗi năm

Phân công quá muộn. Người nhận môn mới trước kỳ học hai tuần không thể chuẩn bị tử tế. Bảng phân công nên xong trước ít nhất hai tháng, và với môn mới thì sớm hơn.

Không tính các nhiệm vụ ngoài giảng dạy — hướng dẫn khoá luận, công tác chủ nhiệm, tham gia hội đồng, quản lý phòng thí nghiệm. Người gánh nhiều việc này mà vẫn đủ định mức giờ giảng là người đang làm nhiều hơn người khác, và việc đó cần nhìn thấy được.

Đổi phân công sau khi đã công bố mà không trao đổi. Việc đổi đôi khi bắt buộc, nhưng đổi không báo trước thì mất nhiều hơn được.

Một việc nên làm sau mỗi năm

Hỏi cả khoa hai câu, ẩn danh: bảng phân công năm nay có điểm nào bạn thấy không hợp lý; và có việc gì bạn đã làm mà không xuất hiện trong bảng nào.

Câu thứ hai thường cho ra danh sách các công việc đang được làm miễn phí bởi một vài người — và đó là thông tin quản lý có giá trị nhất về cả năm, vì chính những người đó là nhóm có nguy cơ rời đi.